Oddanie czasu tym, którzy się troszczą

Kryzys w opiece zdrowotnej: na pierwszy rzut oka to dość abstrakcyjne pojęcie, jednak odwiedzając szpital, dowiadujesz się, co oznacza ono w praktyce. Prof. dr Wolfgang Buhre, prezes Europejskiego Towarzystwa Anestezjologii i Intensywnej Terapii (ESAIC), ujął to w skrócie: „Pierwszą rzeczą, jaką zauważają pacjenci, jest dłuższy czas oczekiwania i możliwe niebezpieczeństwo opóźnienia diagnostyki. To właśnie kryje się pod pojęciem kryzysu w opiece zdrowotnej”. Istnieją jednak jeszcze poważniejsze konsekwencje: „Im wyraźniejszy jest kryzys, tym mniej czasu pozostaje na opiekę nad pacjentami i tym większe jest ryzyko wystąpienia błędu ludzkiego”. Presja czasu w warunkach klinicznych może wywoływać poważne konsekwencje: cewniki zakładane są niepoprawnie, infekcje bywają pomijane, leki podawane są nieprawidłowo. Jedno jest pewne: kryzys w opiece zdrowotnej jest zjawiskiem międzynarodowym, z niedoborem personelu medycznego we wszystkich krajach - choć w zróżnicowanym stopniu. 

Mamy do czynienia z wysoce złożonym systemem, w którym starzejące się społeczeństwa, trudne warunki pracy, imigracja i emigracja odgrywają określoną rolę. Żadnego z tych czynników nie da się wyeliminować w krótkim okresie, a jedno, proste rozwiązanie po prostu nie istnieje. Wolfgang Buhre, który jest także profesorem medycyny okołooperacyjnej i anestezjologii na UMC Utrecht, hamuje nadzieje na czysto techniczne rozwiązania, takie jak robotyka: „Z pewnością pewnego dnia pojawią się roboty opiekujące się pacjentami, ale moim zdaniem, nie w ciągu najbliższych 20 lat”. Niemniej, mamy powody do optymizmu: „Możemy rozwiązać kryzys”- mówi profesor Buhre. „Jeśli wszyscy połączą siły i będą pracować nad wydajnością systemów opieki”. Firma B. Braun wnosi tutaj decydujący wkład, upraszczając czynności medyczne, pielęgniarskie i administracyjne, prowadzące do wydłużenia czasu opieki nad pacjentem.​

Niedobór personelu

Świat z mniejszą liczbą pracowników służby zdrowia

Niedobór pracowników służby zdrowia to kryzys o charakterze globalnym. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że do 2030 r. niedobór pracowników służby zdrowia na świecie osiągnie poziom 10 milionów. Same pielęgniarki będą stanowić połowę tej liczby.

Niedobór i zwiększone obciążenie pracą personelu medycznego będzie miało poważne konsekwencje dla zdrowia na świecie. „Pielęgniarki ponoszą część największych obciążeń opieki zdrowotnej” — powiedział Sekretarz Generalny ONZ Antonio Guterres, ogłaszając 2020 rok Międzynarodowym Rokiem Pielęgniarki i Położnej. „Wykonują trudną pracę i wytrzymują długie godziny, ryzykując urazy, infekcje i obciążenie zdrowia psychicznego, towarzyszące tak traumatycznej pracy”.

Światowe zagęszczenie kadry pielęgniarskiej

Poniższa analiza prezentuje różnice w rozmieszczeniu personelu medycznego na 1000 mieszkańców w wybranych krajach, obrazując znaczące dysproporcje i pilną potrzebę strategicznego planowania zasobów w systemach opieki zdrowotnej na całym świecie.

Przewiduje się, że w krajach o niskich dochodach pogłębią się istniejące nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej. Podczas gdy w Wielkiej Brytanii na 1000 osób przypada ponad osiem pielęgniarek, na Filipinach jest ich mniej niż pięć, a w Indiach tylko dwie. Według WHO, w 2030 roku Afryka będzie odpowiadać za 52% niedoboru pracowników służby zdrowia.

W związku ze starzeniem się populacji, które zwiększa zapotrzebowanie na pielęgniarki i opiekę, niedobór personelu medycznego jest równie dotkliwy w krajach o wysokich dochodach. 87% amerykańskich dostawców opieki zdrowotnej wskazuje niedobory personelu jako swoje największe wyzwanie. WHO szacuje, że w 2030 roku w Europie będzie około 830 000 pielęgniarek mniej, niż obecnie.​

Wypalenie, stres i rotacja

Nadmierne obciążenie pracą i jej konsekwencje

Systemy opieki zdrowotnej różnią się w zależności od kraju, ale przyczyny ich kryzysu są podobne. Profesor Buhre podsumowuje to następująco: „Główną cechą kryzysu opieki zdrowotnej jest to, że atrakcyjność zawodu pielęgniarki gwałtownie spada. Młodzi ludzie naturalnie to dostrzegają i dlatego są coraz bardziej niechętni do pracy w tym sektorze”. Badanie przeprowadzone przez firmę doradczą McKinsey w USA, które można uznać za reprezentatywne dla krajów Globalnej Północy, wykazało, że wielu pracowników uważa swoją pracę za „znaczącą” i generalnie dobrze ocenia swoje relacje z pacjentami. Jednak to w minimalnym stopniu rekompensuje te aspekty ich pracy, które postrzegane są jako trudne i niemożliwe do opanowania.

Konsekwencje są poważne. W 90% rozwiniętych krajów opiekunowie są niezadowoleni ze swojej pracy, a nawet borykają się z wypaleniem zawodowym. W latach 2018-2022 wskaźnik wypalenia zawodowego wśród amerykańskich pielęgniarek wzrósł o 15%.

Wypalenie zawodowe również jest konsekwentnie wymieniane jako najważniejszy powód zmiany pracy przez personel pielęgniarski. Gotowość w tym zakresie jest alarmująco wysoka. We wrześniu 2022 roku prawie 1/3 pielęgniarek w USA myślała o odejściu z pracy. W Wielkiej Brytanii odsetek ten wynosił 36%, a w Japonii aż 80% personelu szpitalnego regularnie rozważa porzucenie zawodu. Krótko mówiąc, sytuacja jest dramatyczna.

Główne czynniki skłaniające pielęgniarki do odejścia

Odpływ pracowników służby zdrowia spowodowany jest kilkoma krytycznymi czynnikami. Kluczowe problemy obejmują wypalenie zawodowe z powodu dużego obciążenia pracą, niewystarczające wynagrodzenie, brak możliwości awansu zawodowego i niski poziom wsparcia w miejscu pracy. Zajęcie się tymi problemami jest kluczowe dla zatrzymania wykwalifikowanego personelu pielęgniarskiego i zapewnienia zrównoważonej opieki zdrowotnej.​

Migracja

Globalne odejścia pracowników służby zdrowia

Coraz więcej dostawców usług opieki zdrowotnej na całym świecie zgłasza niedobór personelu. W związku z tym staje się jasne, że globalnie rozpaczliwie potrzebujemy go w większej ilości. Dodatkowo do nierównego dostępu do opieki zdrowotnej między krajami dochodzi fakt, że bogate państwa coraz bardziej polegają na biedniejszych krajach w kwestii personelu medycznego. Skutkuje to migracją tysięcy pracowników służby zdrowia rocznie do bardziej rozwiniętych państw.

W rezultacie wspomniana migracja może prowadzić do niedoboru wykwalifikowanego personelu medycznego w krajach, które najbardziej go potrzebują. Problem ten dotyczy nie tylko pielęgniarek, ale także lekarzy, techników, doradców oraz innych specjalistów medycznych. W połowie krajów Afryki Subsaharyjskiej ponad 1/4 lekarzy kształconych lokalnie, wyemigrowała do bogatszych krajów.

Globalny odpływ opieki

Z powodu dysproporcji w wynagrodzeniach, warunkach pracy i możliwościach kariery, migracja personelu medycznego znacząco oddziałuje na globalną opiekę zdrowotną. Kraje rozwinięte przyciągają pielęgniarki z regionów o niższych dochodach, pogłębiając lokalne niedobory. Zrozumienie tych wzorców migracji jest kluczowe dla opracowania rozwiązań, które zrównoważą globalne potrzeby opieki zdrowotnej, promując sprawiedliwy podział zasobów.

Dane WHO z 86 krajów ujawniają, że jedna na osiem pielęgniarek urodziła się lub przeszkoliła w innym kraju niż ten, w którym obecnie pracuje. Odsetek pielęgniarek urodzonych za granicą jest jeszcze wyższy w bogatszych krajach – np. ponad 25% pielęgniarek brytyjskiej Narodowej Służby Zdrowia (NHS) wskazuje obywatelstwo inne niż brytyjskie. Z kolei w Niemczech liczba pielęgniarek przeszkolonych za granicą niemal podwoiła się w ciągu pięciu lat, osiągając w 2022 roku wartość 14% - wykwalifikowani specjaliści z Europy Wschodniej i Turcji wypełnili lukę między popytem a podażą. ​

Niskie płace, wysoki wskaźnik pacjentów przypadających na jedną pielęgniarkę oraz ograniczone możliwości, to główne powody, dla których pielęgniarki i inni pracownicy służby zdrowia decydują się na migrację. Malezja jest doskonałym przykładem utraty zasobów ludzkich w sektorze opieki zdrowotnej. Bank Światowy szacuje, że od końca lat 90. Malezja traci około 20% wykwalifikowanych pracowników służby zdrowia rocznie. Zwiększone obciążenie pracą osób pracujących w służbie zdrowia miało zauważalny wpływ na ogólną satysfakcję z pracy w tym sektorze, która według jednego z badań, wynosi zaledwie 30%.

Sprawdź, jak ułatwiamy pracę personelowi medycznemu