Poniższe sekcje zawierają przydatne informacje na temat wodogłowia

Czym jest wodogłowie?

Wodogłowie, określane również jako „woda na mózgu”. Jest to schorzenie spowodowane nieprawidłowym nagromadzeniem płynu mózgowo-rdzeniowego (PMR) w wewnętrznej części mózgu (komorach mózgowych). Układ komorowy składa się z czterech komór połączonych wąskimi kanałami. Płyn mózgowo‑rdzeniowy przepływa przez komory, a następnie przedostaje się do przestrzeni zwanej przestrzenią podpajęczynówkową.

Płyn mózgowo‑rdzeniowy otacza mózg oraz rdzeń kręgowy i w warunkach prawidłowych jest wchłaniany do krwiobiegu, dzięki czemu proces jego produkcji i resorpcji pozostaje zrównoważony. PMR pełni między innymi następujące, kluczowe dla życia funkcje:

• Działa jak poduszka ochronna lub „amortyzator”, chroniąc mózg przed urazami
• Dostarcza składniki odżywcze i białka niezbędne do odżywiania i prawidłowego funkcjonowania mózgu
   

Zaburzenie równowagi pomiędzy produkcją a wchłanianiem prowadzi do nieprawidłowego poszerzenia komór mózgowych. W wyniku ich powiększenia dochodzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzczaszkowego, co może skutkować poważnymi uszkodzeniami neurologicznymi mózgu. W niektórych przypadkach przyczyna wodogłowia nie jest możliwa do jednoznacznego ustalenia.

Rodzaje

Wodogłowie można klasyfikować w następujący sposób:

• Komunikujące (krążenie płynu mózgowo‑rdzeniowego przez komory mózgu jest zachowane, jednak jego wchłanianie do krążenia żylnego jest zaburzone) oraz 
• Niekomunikujące lub obstrukcyjne(cyrkulacja płynu mózgowo-rdzeniowego jest zablokowana na pewnym etapie między komorami bocznymi, trzecią i/lub czwartą)
   

Inne klasyfikacje obejmują:

Wodogłowie wrodzone występuje w chwili narodzin. Dzieci urodzone z wodogłowiem można zdiagnozować już w czasie ciąży lub przy porodzie. Często obserwuje się u nich nieprawidłowy obwód głowy. Wodogłowie wrodzone może współwystępować z innymi schorzeniami, takimi jak:

• Rozszczep kręgosłupa 
• Zespół Dandy'ego-Walkera
• Zwężenie wodociągu mózgu
   

Wodogłowie nabyte - może wystąpić na każdym etapie życia jako następstwo urazu, zabiegu chirurgicznego, krwawienia śródmózgowego, guza mózgu, zapalenia opon mózgowo‑rdzeniowych lub innych czynników. Szczególną postacią wodogłowia nabytego jest tzw. wodogłowie normotensyjne (NPH). Wodogłowie normotensyjne to schorzenie neurologiczne charakteryzujące się poszerzeniem komór mózgowych przy braku podwyższonego ciśnienia płynu mózgowo‑rdzeniowego. NPH cechuje charakterystyczna triada objawów: zaburzenia chodu (chód szerokopodstawny, drobnokrączący, tzw. magnetyczny, szuranie), nietrzymanie moczu oraz demencja.

Znaczenie tej diagnozy polega na tym, że jest ona potencjalnie odwracalną przyczyną demencji. Przyczyna NPH często pozostaje nieznana. W takich przypadkach mówimy o pierwotnym lub idiopatycznym wodogłowiu normotensyjnym (iNPH). Pozostałe przypadki nazywane są wtórnym NPH (sNPH). Przyczyna choroby jest znana i stanowi następstwo urazu głowy, krwawienia podpajęczynówkowego, zapalenia opon mózgowo‑rdzeniowych lub guza mózgu. NPH jest chorobą populacji osób starszych, a częstość jego występowania wzrasta szczególnie po 65–70 roku życia.

Objawy

Objawy wodogłowia różnią się w zależności od wieku pacjenta czy innych chorób towarzyszących.

Leczenie

W zależności od wieku pacjenta oraz występujących objawów istnieją różne możliwości diagnozowania wodogłowia. Rozpoznanie niemal zawsze opiera się na badaniach obrazowych, takich jak ultrasonografia, tomografia komputerowa (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI). Za pomocą technik obrazowania możliwa jest ocena kształtu oraz wielkości komór mózgowych.

Leczenie endoskopowe

W przypadku wodogłowia niekomunikującego często preferowanym leczeniem jest zabieg endoskopowy (endoskopowa wentrykulostomia trzeciej komory). Przez niewielki otwór w czaszce chirurg wprowadza endoskop, aby usunąć blokadę lub wytworzyć drożność w obrębie komór mózgu, umożliwiając ponowną cyrkulację płynu mózgowo-rdzeniowego.

Operacja zastawki

Najczęściej stosowaną procedurą jest implantacja systemu zastawkowego, który umożliwia odprowadzanie nadmiaru płynu mózgowo‑rdzeniowego cienkim silikonowym cewnikiem z mózgu do innej części ciała, najczęściej do jamy brzusznej. Tam płyn jest wchłaniany do krwiobiegu. System zastawkowy składa się z cewnika oraz zastawki, która kontroluje przepływ płynu mózgowo‑rdzeniowego i pomaga utrzymać prawidłowe ciśnienie wewnątrzczaszkowe. Zabiegi implantacji są przeprowadzane przez doświadczonego neurochirurga. Pacjent otrzymuje znieczulenie ogólne, a sama operacja zazwyczaj trwa mniej niż godzinę.

Po operacji

Wysokiej jakości zastawka do wodogłowia została zaprojektowana tak, aby pozostawała implantem na całe życie. Niemniej jednak konieczne mogą być regularne wizyty kontrolne u chirurga w celu dostosowania ciśnienia zastawki. Ponadto częste konsultacje dają szansę wykrycia potencjalnych powikłań. Jak każdy zabieg chirurgiczny, także implantacja układu zastawkowego wiąże się z ryzykiem wystąpienia powikłań. W przypadku wystąpienia nowych lub niepokojących objawów należy udać się do lekarza.