You have successfully logged out.
Ograniczenie ryzyka podania zbyt małej dawki
Przeciętny pacjent otrzymuje dziennie około dziesięciu różnych leków i średnio doświadcza co najmniej jednego błędu w farmakoterapii.1,2
Niedostateczne dawkowanie występuje wtedy, gdy pacjent nie otrzymuje pełnej dawki przepisanego leku. Jest to często pomijana i niedoceniana przyczyna błędów w podawaniu leków.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, oświadczam, że jestem osobą wykonującą zawód medyczny lub prowadzącym obrót wyrobami medycznymi. Mam świadomość, że treści zamieszczane na niniejszej stronie mogą zawierać między innymi wiadomości na temat wyrobów niebezpiecznych dla zdrowia i bezpieczeństwa pacjentów.
Potwierdź Jestem profesjonalistą z branży medycznej. Anuluj Nie jestem profesjonalistą z branży medycznej.
Jedną z przyczyn podania zbyt małej dawki jest tzw. objętość martwa. Oznacza ona niekiedy znaczną ilość przepisanego leku dożylnego, która pozostaje w zestawie infuzyjnym po zakończeniu infuzji i w efekcie nie trafia do organizmu pacjenta. Niedostateczne dawkowanie może prowadzić do osłabionej odpowiedzi na leczenie lub jego niepowodzenia, a nawet przyczyniać się do narastającego problemu oporności na antybiotykoterapię lub leczenie przeciwnowotworowe.
W przypadku infuzji o objętości 50 ml
0%
substancji czynnej pozostaje w objętości resztkowej w zestawie do infuzji.3
Do
0%
leku podczas antybiotykoterapii może zostać podane w zbyt małej dawce.4
W przypadku wlewów o małej objętości nawet do
0%
przepisanej dawki może nie zostać podane.5
Niedodawkowanie może wynikać z błędów w obliczeniach lub przygotowaniu leku. Jednak jedną z często pomijanych przyczyn jest to, co w literaturze określane jest jako „objętość martwa” lub „objętość resztkowa”. Terminy te w rzeczywistości oznaczają to samo, czyli zmienną objętość przepisanego leku, która pozostaje w zestawie infuzyjnym po zakończeniu wlewu. Jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie działania, aby doprowadzić do podania także tej objętości, pacjent nie otrzyma pełnej, zaleconej dawki leku, co może skutkować działaniami niepożądanymi, takimi jak nieskuteczność terapii lub rozwój oporności.6
Objętość martwa może się znacząco różnić w zależności od typu używanego systemu infuzyjnego, długości i średnicy drenów oraz zastosowania dodatkowych elementów rozdzielających (np. łączników typu Y). Mogą one również powodować istotne opóźnienia w podaniu leku, szczególnie przy małych objętościach oraz podczas wlewów powolnych i wysoko stężonych.7
Obliczenia przeprowadzone na Uniwersytecie w Hull wykazały, że w przypadku 12‑tygodniowego schematu antybiotykoterapii, niedodanie 16 ml leku na każdy zestaw infuzyjny odpowiadało równowartości 12 pominiętych dawek, przy czym autorzy podkreślili „poważne obawy dotyczące potencjalnego wpływu takiego zjawiska na wyniki kliniczne, w tym napędzania oporności na antybiotyki oraz niedostatecznego leczenia zakażeń”.10
W Stanach Zjednoczonych oporność na antybiotyki powoduje około 2,8 miliona zakażeń oraz ponad 35 000 zgonów rocznie.12 W 2014 roku Review on Antimicrobial Resistance (AMR) prognozował, że do 2050 roku liczba zgonów spowodowanych AMR może osiągnąć 10 milionów rocznie.13
Nierozpoznane niedodawkowanie prowadzi do blisko 200% względnego spadku przeżywalności u kobiet otrzymujących chemioterapię uzupełniającą z powodu raka piersi.15
Można uznać za uzasadnione założenie, że wymienione wyżej konsekwencje zdrowotne będą nieuchronnie wiązać się z wydłużeniem czasu rekonwalescencji pacjentów, koniecznością zastosowania większej liczby leków, stratą czasu personelu oraz marnotrawstwem środków finansowych przeznaczonych na nieskuteczny sprzęt i leki.4 Badania potwierdzają to przypuszczenie: naukowcy z Hull University Teaching Hospital (Wielka Brytania) oszacowali, że niezamierzone niedodawkowanie antybiotyków podawanych dożylnie prowadziło do straty 9,09 £ na jeden zestaw (przy ok. 1500 dawkach antybiotyków rocznie), co przekładało się na marnotrawstwo leków sięgające niemal 14 000 £ rocznie.10
Podnoszenie świadomości na temat problemu niedodawkowania.
W jednym z badań wykazano, że onkologia była jedynym obszarem, w którym płukanie zestawów było standardową praktyką; w pozostałych obszarach klinicznych było ono opcjonalne.16
Aby zminimalizować objętość martwą należy stosować zestawy do podaży dożylnej typu microbore.17
Podawaj leki za pomocą zestawów, których konstrukcja ogranicza objętość resztkową do minimum.
Płukanie: Zestawy do infuzji dożylnej powinny być rutynowo płukane odpowiednim płynem, aby zapewnić podanie pełnej dawki leku.18
- Uwaga: objętość użyta do płukania powinna być zminimalizowana u pacjentów z ograniczeniem podaży płynów.
- Uwaga: płukanie należy wykonywać płynem kompatybilnym z lekiem (zgodnie z wytycznymi NIVAS dotyczącymi płukania w linii).
1. Toh MR et al, Prev Med Reports 2014;1:43-47
2. Hughes RG et al, Evidence-based Handbook for Nurses 2008; US Dept of Health and Human Services
3. Plagge H et al, EJHPSCience 2010;16:31-37
4. Dixon R, Hampshire Hospital Foundation Trust, Available via: Are you under infusing IV antibiotic infusions?
5. Cousins D et al, Clinical Pharmacist 2018;10(12):356-357
6. Cooper DM et al, Bri J Nurs 2018;27:2-6
7. Gregerson BG et al, Proc Bayl Univ Med Cent 2018;31(2):168-170
8. Chan YK et al, CMBES Proc., vol 36, no1, May 2013;26.
9. Institute for Safe Medication Practices (ISMP), ISMP Newsletter Volume 25, Issue 24; December 3, 2020, Available via: Hidden Medication Loss When Using a Primary Administration Set for Small-Volume Intermittent Infusions
11. Fish and Ohlinger, Crit Care Clin 2006;22(2):291-311
12. Centers for Disease Control and Prevention (CDC), Department of Health and Human Services, December 2019; Available via: Antibiotic Resistance Threats in the United States13. Fish and Ohlinger, 2006
13. O’Neill J, Review on Antimicrobial Resistance; December 2014; Available via: Antimicrobial Resistance: Tackling a Crisis for the Health and Wealth of Nations14. CDC 2015, https://www.cdc.gov/drugresistance/biggest-threats.html
14. Bowman S et al, Anaesthesia 2013;68:557-561
15. Gurney H et al, Bri J Cancer 2002;86:1297-1302
16. Cooper DM et al, BJON 2018;27(14):S4-S12
17. Institute for Safe Medication Practices (ISMP), ISMP Medication Safety Alert! Volume 25, Issue 24; April 8, 2021, Available via: Additional Strategies to Improve Complete Delivery of Small-Volume Intermittent Infusions
18. Peyko V J Pharm Pract 2023;36(2):194-197
Spersonalizowane konto sprawia, że korzystanie z Internetu jest łatwiejsze, wygodniejsze i bezpieczniejsze.
