Żadne treści nie pasują do wyszukiwanego hasła.
Wszystko
You have successfully logged out.
Błędy dawkowania w pediatrii
Unikanie błędów lekowych jest istotne we wszystkich dziedzinach medycyny. Jednak w przypadku noworodków, niemowląt i dzieci ma to kluczowe znaczenie, ponieważ ich rezerwa fizjologiczna jest znacznie mniejsza niż u dorosłych: nieprawidłowa dawka, która u osoby dorosłej może pozostać niezauważona lub powodować jedynie nasilone działania niepożądane, u najmłodszych pacjentów może szybko stać się stanem zagrożenia życia – dotyczy to również niedostatecznego dawkowania, często pomijanego aspektu błędów dawkowania.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, oświadczam, że jestem osobą wykonującą zawód medyczny lub prowadzącym obrót wyrobami medycznymi. Mam świadomość, że treści zamieszczane na niniejszej stronie mogą zawierać między innymi wiadomości na temat wyrobów niebezpiecznych dla zdrowia i bezpieczeństwa pacjentów.
Potwierdź Jestem profesjonalistą z branży medycznej. Anuluj Nie jestem profesjonalistą z branży medycznej.Jednym z czynników odgrywających kluczową rolę w niedostatecznym dawkowaniu jest tzw. „objętość martwa” lub „objętość resztkowa”. Terminy te oznaczają to samo, czyli (zmienną) objętość przepisanego leku, która pozostaje w systemie infuzyjnym po zakończeniu infuzji. Jeśli nie zostaną podjęte działania mające na celu podanie również tej objętości, pacjent nie otrzyma pełnej przepisanej dawki leku, co może prowadzić do niepożądanych konsekwencji, takich jak nieskuteczność leczenia lub rozwój oporności. Dane wskazują, że najlepszym sposobem zapobiegania takiej sytuacji jest stosowanie przedłużaczy o małej średnicy i możliwie najmniejszej objętości strzykawek oraz używanie zestawów infuzyjnych, które można przepłukać po zakończeniu infuzji.
Niezależnie od tego, czy mamy do czynienia z przedawkowaniem, czy niedostatecznym dawkowaniem, jedno pozostaje niezmienne: w pediatrii nie ma miejsca na błędy.
Błąd dawkowania jest najczęstszym rodzajem błędu lekowego u dzieci.1, 2
Może wystąpić na etapie przepisywania, przygotowania lub podawania leku. Z definicji uznaje się go za błąd niezależnie od tego, czy prowadzi do niepożądanych konsekwencji.3, 4
Pediatria uznawana jest za obszar szczególnie podatny na występowanie błędów lekowych: dzieci, niemowlęta i noworodki znacznie różnią się między sobą, dlatego dawkowanie ustala się indywidualnie na podstawie takich czynników jak wiek, masa ciała czy powierzchnia ciała, co wymaga wielokrotnych przeliczeń i rozcieńczeń. Szczególnie u noworodków istotne zmiany masy ciała w czasie wymagają częstych ponownych obliczeń dawek5. Ponadto personel medyczny może nie mieć wystarczającego doświadczenia w leczeniu tej grupy wiekowej, a odpowiednie postaci farmaceutyczne nie zawsze są dostępne.6
Jedną z najczęstszych przyczyn niedostatecznego dawkowania jest niepełne podanie zawartości pojemnika:
W infuzjach o objętości 50 mL nawet do 32,2% substancji czynnej pozostaje w linii dożylnej.8, 9
Antybiotyki dożylne w objętości 50 mL mogą być podawane w dawce mniejszej nawet o 50%.10
W pediatrii i neonatologii większość błędów występuje na etapie przygotowania leków oraz ich podawania; najczęściej zgłaszanym rodzajem błędów są błędy dawkowania, czyli podanie zbyt dużej lub zbyt małej dawki leku.1, 2
Jak wspomniano we wprowadzeniu, niedostateczne dawkowanie może wynikać z objętości martwej.11 Objętość ta może się znacznie różnić w zależności od rodzaju zastosowanego systemu infuzyjnego, długości i średnicy drenów infuzyjnych oraz wykorzystania rozgałęźników (np. łączników typu Y). Może to powodować istotne opóźnienia w podaniu leku, szczególnie przy małych dawkach oraz podczas stosowania powolnych, skoncentrowanych wlewów.11Eksperci zwracają uwagę, że znaczenie objętości martwej w butelkach infuzyjnych oraz zestawach do infuzji nadal nie jest powszechnie doceniane.12
Ilość utraconego leku zależy od różnych czynników, w tym takich jak:
Ponadto istotnym zagadnieniem jest sposób dostarczania leku: Wąskie przewody infuzyjne o małym przepływie, typowe np. w opiece neonatologicznej, mogą znacząco opóźniać dotarcie substancji czynnej do pacjenta.13 W jednym z badań eksperymentalnych wykazano, że dotarcie leku do symulowanego pacjenta pediatrycznego przez sam cewnik zajmowało półtorej minuty; natomiast w przypadku zastosowania dodatkowych przedłużeń czas ten wydłużał się do siedmiu minut.11
Konsekwencje zdrowotne niedostatecznego dawkowania zależą nie tylko od ilości substancji czynnej, która faktycznie dociera do pacjenta, lecz także od właściwości samego leku: w przypadku leków o szerokim indeksie terapeutycznym utrata nawet około 10% substancji czynnej może nie mieć istotnych następstw klinicznych. Natomiast w przypadku leków o wąskim zakresie terapeutycznym niedostateczne dawkowanie może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak niewystarczająca skuteczność leczenia, niepowodzenie terapii, progresja choroby, a także rozwój oporności na antybiotyki oraz leki cytostatyczne.12
Uwaga: indeks terapeutyczny = różnica między dawką minimalną (najmniejszą skuteczną ilością substancji czynnej) a dawką maksymalną (największą ilością substancji czynnej, którą można zastosować bez wywołania zagrożenia dla zdrowia).
Objętość martwa w układach dożylnych może również prowadzić do poważnych konsekwencji, jeśli kolejny wlew będzie podawany z większą prędkością przepływu, ponieważ zalegająca objętość może zostać podana jednorazowo jako bolus. Jeżeli kolejny wlew zawiera lek niezgodny z poprzednim, może dojść do wytrącenia się osadu.14
Dotychczas, według naszej najlepszej wiedzy, brakuje badań szczegółowo analizujących konsekwencje finansowe niedostatecznego dawkowania. Można jednak zasadnie przyjąć, że opisane wcześniej następstwa kliniczne - takie jak nieskuteczność leczenia lub niepowodzenie terapii, a także rozwój oporności - prowadzą do wzrostu kosztów, zwiększając zapotrzebowanie na dodatkowe lub dłuższe leczenie oraz wydłużając czas hospitalizacji pacjentów.
Zestawy infuzyjne minimalizujące objętość martwą
Krótsze zestawy do podaży wtórnej
Mikrokroplomierze zapewniające precyzyjne podawanie bardzo małych objętości
Uwzględniać właściwą procedurę przepłukiwania układu z wykorzystaniem odpowiednich zestawów
Należy pamiętać, że większe objętości wlewu powinny być stosowane co do zasady wyłącznie u pacjentów bez ograniczeń podaży płynów. W praktyce są one nieodpowiednie m.in. u pacjentów w stanie ciężkim oraz u dzieci, ze względu na ryzyko przeciążenia objętościowego.14
Zostanie przekazany odpowiedniej osobie, która skontaktuje się z Tobą tak szybko, jak to możliwe.
1. Miller RM et al, Qual Saf Health Care 2007;16:116-126.
2. Cowley E et al, Curr Ther Res Clin Ex 2001, doi: 10.1016/W0011-393(01)80069-2.
3. James JT, J Patient Saf 2013;9:122-128.
4. Valentin A et al, Intensive Care Med 2006;32:1591-1598.
5. Conroy S et al, Drug Saf 2007;30:1111-1125.
6. Neuspiel DR et al, Health Serv Insights 2013;6:47-59.
7. Zakharov S et al, Ups J Med Sci 2012;117:309-317.
8. Plagge H et al, Pharma Publishing and Media Europe 2010;16:31-37.
9. Federal Institute of Drugs and Medicinal Devices 2015; The Forgotten Residue: Dead Volumes of Short-term Infusions, Pub. No. 2.
11. Gregerson BG et al, Proc Bayl Univ Med Cent 2018;31(2):168-170.
12. Lilienthal N, The Forgotten Residue, Federal Institute of Drugs and Medicinal Devices (BfArM).
13. Lala AC et al, Journal of Paediatrics and Child Health 2015;51:478-481.
14. Mitteilung Deutsches Ärzteblatt 2017;114:40,1835-1836.
15. Conn R et al, the Pharmaceutical Journal 2018, https://pharmaceutical-journal.com/article/ld/prescribing-errors-in-children-why-they-happen-and-how-to-prevent-them.
16. Physician Insurers Association of America. Medication Errors Symposium White Papers. Washington, DC: Physician Insurers Association of America; 2000.
17. Kohn L et al, (2000) To Err Is Human: Building a Safer Health System. Washington, DC: Committee on Quality of Health Care in America, Institute of Medicine. National Academies Press, ISBN: 9780309068376.
18. Walsh EK et al, Pharmacoepidemiol Drug Saf 2017;26(5):481-497.
19. Pinilla J et al, The European Journal of Health Economics 7(1):66-71.
20. WHO (2013): Hospital Care for Children. Guidelines for the Management of Common Childhood Illnesses. 2nd edition, Geneva.
Spersonalizowane konto sprawia, że korzystanie z Internetu jest łatwiejsze, wygodniejsze i bezpieczniejsze.
